FILSAFAT NI HAGABEON, HASANGAPON,
DOHOT HAMORAON
Adong do 3 poda dipasahat Ompunta si Raja Batak tu hita
Pinomparna, lao siingothon, i ma na marojahan tu “Dalihan na Tolu”
1.
Molo
naeng ho SANGAP,
Manat ma ho mardongan
Tubu/sabutuha...
Lapatan ni hata manat dison, i ma :
Lehon sangap tu sipasangapon.
Dok “amang” molo siparamaon.... dok”hahang”
tu siparhahaon ... dok “anggai” tu siparanggiaon.
Unang bahen juguhanmu tumimbo sian
juguhan ni siparhahaonmu, nang pe tumimbo pangkatmu, manang ummora ho,
Unang pajolo-johonhon ho mandok hata
manang manjalo panjambaron, ianggo disi dope
siparamaonmu ( udam apalagi Amangtuam ) nang pe ho do nian haha di partubu.
Angkka i ma sijagaon dina mardongan
tubu/sabutuha. Jala molo tinurut poda on, marsangap ma iba di tonga-tonga ni
dongan sabutuha jala “dengan sendirinya” di tongani masyarakat Medang
Lestari....
2.
Molo naeng
ho GABE
Somba/hormat ma ho marhula-hula.
Ianggo di halak hita Batax, nunga boi
dohonon naung tapardaginghon poda nasasada on, Alai dibagasan ni, ala naung
KRISTEN hita, ndang boi bulat-bulat hita songon ompunta najolo mandok : “Dibagasan
tangan ni hula-hula i do hagabeon “ Ingkon marondolhon tuson do hita :
Ia na pasangap hula-hula na manggohi Patik pa5hon ni do i, i ma patik na
manjanjihon tua di tano on tu angka na mangulahonsa, jala hagabeon do antong
dietong hita Batax, tua nomor sada di tano on.
3.
Molo
naeng ho MAMORA
Elek ma ho marboru ....
Maksudna : unang bahen borumi
(helami) songon dakdanak na somal,:
na boi asal suru-suruon/parentaon, jala paksa
on di segala waktu di segala hal ( mis: ingkon mangurupi parhepengon, di todong
waktu lelang, dsb) uru
Na boi songgak-songgakon jala boi
juaon menurut lomo niba.
Inggkon elek do tongtong hataniba tu
nasida,
Lambok jala pantun binahen hata i
molo lao manuru
Dampor jala sorur binahen pangkuling
molo mangido.
Unang muruk-muruk iba mandok, molo
terpaksa ingkon juaon pangidoan nasida, alai ingkon mansai do i dohonon “dengan lagu yang mengandung harapan” asa
tung mardomu tu poda na di Buku na Badiai “ Hamu angka natoras, unang gintali hamu
angka ianakkonmuna”
Jadi molo elek do iba marboru, dang
tarjua so holong rohani boru dohot hela i di iba, sai na sarihonon nasida ma
iba, jala ndang loasonna iba humasusa. Ba i do antong hamoraon na sintong....
Disadur dari Buku ni Amanta TM
SIHOMBING (dongantubuni A Bernard)